GEÇİNİLMESİ ZOR İNSANLARLA GEÇİNME SANATI

         Günümüzde her türlü insan ilişkisinde (sosyal, resmi, kurum içi) başarılı olmanın önkoşulu her türlü insanla geçinebilme becerisidir.  Fakat öyle insanlar vardır ki onlarla bir çok insan anlaşamaz ve bu insanlar geçinilmesi zor insanlar olarak tanınır.

        Geçinilmesi zor insanlarla geçinebilme için gerekli önkoşul insanın  kendisini tanıması, olaylar karşısında ne tür tepkiler göstereceğini, ne tür duygular yaşayacağını öngörebilmesidir. İkinci önkoşul da yaşadığı duyguların kedisini yönlendirmesini önlemektir. Genellikle size nasıl davranılmasını istiyorsanız, öyle davranmanız tavsiye edilir. Oysa geçinilmesi zor insanlarla geçinmek istiyorsanız, onlara onların uyumsuz davranışlarını arttırmayacak biçimde davranmanız gerekmektedir.

Geçinilmesi zor insanlarla ilişkilerde yapılan yanlışlar:

Karşıdakinin davranışlarını kişiselleştirme, kendi üstüne alma                                                                           

      (Bu kişinin yalnız size değil herkese aynı biçimde davranıyor olduğunu unutmayın).

Yaşananlarda kendi payı (kendi sorumlulukları) ile yüzleşmekten kaçınmak

Çözüm için çaba harcamaktan kaçınmak ve hep ertelemek

Duyguların davranışları yönlendirmesine izin vermek

Sürekli yakınmak                                                                                                                                                     

      (Bazı durumlarda sürekli yakınmak sorun ile baş edemediğiniz izlenimi yaratabilir – unutmayın ne kadar yakınınız olursa olsun 

       hiç kimse yaşadıklarınızı bütünüyle sizin gibi göremez)

Hep alttan almak, sürekli taviz vermek

Karşıdakini değiştirmeye çalışmak

        Geçinilmesi zor bir insanla geçinme çabasına girildiğinde ilk yapılması gereken kendi davranışlarını gözden geçirmektir: (1)karşıdaki kişinin davranışlarına aşırı duygusal bir tepki verip vermediğinizi gözden geçirin. (2)benzer özellikleri olan insanlara hemen her zaman geçinme /anlaşma sorunu yaşıyor musunuz? (3)özellikle duyarlı olduğunuz konular var mı ?

        İkinci yapılması gereken yaşadıklarınızı güvendiğiniz ve yakın hissettiğiniz bir kişi ile paylaşmaktır. İşe duygular karıştığında insanın kendi yaşadıklarına tarafsız bakabilmesi ve kendi kusurları ile yüzleşebilmesi pek mümkün değildir.

         Üçüncü aşamada yapılması gereken o kişiyle uygun bir zamanda konuyu görüşmektir. Ancak bu görüşmede üslubun ayarlanabilmesi çok önemlidir. Karşı tarafı savunma ve saldırıya yöneltecek tutum ve davranışlardan sakınılmalı ve suçlayıcı olunmamalıdır. Fakat böyle bir endişe, anlatılmak isteneni açık olarak ifade etmeme sonucu yaratmamalıdır. Karşıdakinin de en az sizin kadar iyi niyetli ve iyi geçinmenin yollarını bulmaya çalışan bir kişi olabileceğini unutmayın.

         Dördüncü aşama her şeyin açık açık konuşulmasından sonra karşıdakiyle olan ilişkilerde bir farklılık olup olmadığını gözlemektir. Bu aşamada hem kendisindeki hem karşısındakinde olan değişimleri  yakalanabilmesi önemlidir. Bütün değişimi karşıdakinden beklemek doğru değildir; yaşananları değerlendirme tarzınızda bir değişiklik olup olmadığını; karşıdakinde daha önce fark edemediğiniz, ama fark ettikten sonra ona yönelik duygu ve düşüncelerinizde değişiklik yaratan bir durum olup olmadığını gözden geçirin. Bazen sonradan fark edilen bazı özellikler daha iyi geçinmenin yollarını açmanın yanında beklenmeyen bir dostluğun gelişimine de olanak sağlayabilmektedir.

         Her şeye karşın bir sonuç elde edemediğinizi düşünüyorsanız, o kişiyle ilişkilerinizi sınırlayın. Kendi pozisyonunuz ve onun pozisyonunu düşünerek gerekirse arkadaşlığın kesilmesi ve iş yerinde değişikliği gibi önlemler bile düşünülebilir.

Erol Özmen

Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi

Psikiyatri AD Öğretim Üyesi